Omówienie artykułu pt. „Perfluoroheksylooktan w zespole suchego oka: systematyczny przegląd jego skuteczności i bezpieczeństwa jako nowego środka terapeutycznego” opublikowanym w Ocular Surface w 2023 roku [1].

Prof. dr hab. med. Andrzej Grzybowski
Kierownik Katedry Okulistyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn
Kierownik Instytutu Okulistycznych Badań Naukowych, Fundacja Okulistyka 21, Poznań

Wprowadzenie

Zespół suchego oka (ZSO) jest częstą chorobą oczu charakteryzującą się takimi objawami, jak dyskomfort w oku, zaburzenia widzenia i niestabilność filmu łzowego [1]. Dotyka znaczną część populacji i stwarza poważne wyzwania w zakresie diagnostyki i leczenia [2]. Pomimo dostępności różnych opcji leczenia istnieje zapotrzebowanie na skuteczniejsze środki lecznicze łagodzące objawy i poprawiające jakość życia pacjentów z ZSO [3]. Wieloczynnikowy charakter ZSO utrudnia jego leczenie [3]. Do przyczyn leżących u podstaw może należeć niedobór łez, nadmierne parowanie łez lub połączenie obu [5]. Ponadto ZSO może współistnieć z takimi schorzeniami, jak dysfunkcja gruczołów Meiboma (MGD) lub choroby autoimmunologiczne, co komplikuje strategie leczenia [1-3]. Perfluoroheksylooktan (F6H8) okazał się obiecującym kandydatem do leczenia ZSO [4,5]. F6H8 to fizycznie i chemicznie obojętny związek syntetyczny, który ma unikalne właściwości, które czynią go odpowiednim do zastosowań w okulistyce [4,5]. Jego doskonała biokompatybilność, niskie napięcie powierzchniowe i wysokie powinowactwo do lipidów czynią go potencjalnym środkiem terapeutycznym mogącym zaradzić niestabilności filmu łzowego i poprawić zdrowie powierzchni oka u pacjentów z DED [4,5]. F6H8 jest dostępny na rynku od 2015 roku jako wyrób medyczny zatwierdzony w Europie, Australii i Nowej Zelandii, a w 2023 roku uzyskał aprobatę FDA jako lek do stosowania w Stanach Zjednoczonych. Ocena skuteczności i bezpieczeństwa F6H8 w ZSO ma jednak najważniejsze znaczenie. Oceniając jego działanie terapeutyczne, a także działania niepożądane i tolerancję, można określić jego potencjalne korzyści i znaczenie kliniczne.
Celem tego systematycznego przeglądu literatury była ocena skuteczności i bezpieczeństwa substytutów łez F6H8 w leczeniu ZSO na podstawie dostępnych randomizowanych, kontrolowanych badań (RCT). [1]

Metodologia

Przegląd systematyczny przeprowadzono zgodnie z zasadami przygotowania przeglądów systematycznych i metaanaliz PRISMA. Zidentyfikowano 56 artykułów opublikowanych przed 21 czerwca 2023 r. za pośrednictwem baz PubMed, Scopus i Web of Science. Uwzględnione badania obejmowały prospektywne, randomizowane badania kontrolowane opublikowane w latach 2020–2023. Do tego przeglądu systematycznego włączono 1965 oczu od 1965 pacjentów w średnim wieku 46,4 ± 16,1 lat. Rozkład płci wynosił 1477 kobiet (75,1%) i 488 mężczyzn (24,9%). Okres obserwacji pacjentów, wyrażony w miesiącach, wahał się od 1 miesiąca do 3 miesięcy. [1]

Wyniki

W przypadku większości zgłaszanych zmiennych leczenie substytutami łez F6H8 osiągnęło większą poprawę niż interwencje w grupie kontrolnej. Średnie różnice między obiema grupami były na korzyść F6H8 i przedstawiały się następująco: wynik suchości oka (EDS) w oparciu o wizualną skalę analogową (VAS) wynoszący -6,12 ± 4,3 punktu, wskaźnik choroby powierzchni oka (OSDI) w kwestionariuszu -2,8 ± 2,3 punktu, grubość warstwy lipidowej (LLT) wynosząca 11,4 ± 10,4 μm, całkowite barwienie fluoresceiną rogówki (tCFS) wynoszące -0,8 ± 0,3 punktu i zdarzenia niepożądane związane z leczeniem oczu (TEAE) wynoszące -0,66 ± 1,7. Jedyną zmienną na korzyść grupy kontrolnej był czas przerwania filmu łzowego (TBUT), ze średnią wynoszącą -0,5 ± 0,4 s. Zadowolenie pacjentów po leczeniu substytutami łez F6H8 było wysokie. Dlatego substytuty łez F6H8 łagodzą objawy i oznaki suchego oka przy zadowalającej tolerancji i mogą być zalecane u pacjentów z ZSO. [1]

Dyskusja

Uważa się, że hiperosmolarność filmu łzowego jest czynnikiem wyzwalającym mechanizm zapalny powierzchni oka, powodujący objawy przedmiotowe i podmiotowe suchego oka. Substytuty łez stanowią zazwyczaj pierwszą linię leczenia pacjentów z ZSO. Dlatego też trwają badania nad nowymi preparatami poprawiającymi stabilność filmu łzowego i przywracającymi homeostazę powierzchni oka. Celem tego systematycznego przeglądu było przedstawienie skuteczności i bezpieczeństwa substytutów łez F6H8 jako nowego środka terapeutycznego
Wniosek
Podsumowując, niniejszy przegląd systematyczny wykazał, że leczenie substytutami łez F6H8 daje lepsze wyniki niż roztwór NaCl, wykazując wysokie zadowolenie pacjentów przy minimalnych zdarzeniach niepożądanych. Substytuty łez F6H8 łagodzą objawy ZSO. Dlatego też substytuty łez F6H8 wydają się skuteczną i bezpieczną metodą leczenia, którą należy zalecać pacjentom z ZSO.
​

Piśmiennictwo

1. Ballesteros-Sánchez A, De-Hita-Cantalejo C, Sánchez-González MC, Jansone-Langine Z, de Sotomayor MA, Culig J, Sánchez-González JM. Perfluorohexyloctane in dry eye disease: A systematic review of its efficacy and safety as a novel therapeutic agent. Ocul Surf. 2023 Oct;30:254-262. doi: 10.1016/j.jtos.2023.10.001.
2. Nelson JD, Craig JP, Akpek EK, Azar DT, Belmonte C, Bron AJ, Clayton JA, Dogru M, Dua HS, Foulks GN, Gomes JAP, Hammitt KM, Holopainen J, Jones L, Joo CK, Liu Z, Nichols JJ, Nichols KK, Novack GD, Sangwan V, Stapleton F, Tomlinson A, Tsubota K, Willcox MDP, Wolffsohn JS, Sullivan DA. TFOS DEWS II Introduction. Ocul Surf. 2017 Jul;15(3):269-275. doi: 10.1016/j.jtos.2017.05.005.
3. Jones L, Downie LE, Korb D, Benitez-Del-Castillo JM, Dana R, Deng SX, Dong PN, Geerling G, Hida RY, Liu Y, Seo KY, Tauber J, Wakamatsu TH, Xu J, Wolffsohn JS, Craig JP. TFOS DEWS II Management and Therapy Report. Ocul Surf. 2017 Jul;15(3):575-628. doi: 10.1016/j.jtos.2017.05.006.
4. Agarwal P, Khun D, Krösser S, Eickhoff K, Wells FS, Willmott GR, Craig JP, Rupenthal ID. Preclinical studies evaluating the effect of semifluorinated alkanes on ocular surface and tear fluid dynamics. Ocul Surf. 2019 Apr;17(2):241-249. doi: 10.1016/j.jtos.2019.02.010.
5. Sheppard JD, Kurata F, Epitropoulos AT, Krösser S, Vittitow JL; MOJAVE Study Group. NOV03 for Signs and Symptoms of Dry Eye Disease Associated With Meibomian Gland Dysfunction: The Randomized Phase 3 MOJAVE Study. Am J Ophthalmol. 2023 Aug;252:265-274. doi: 10.1016/j.ajo.2023.03.008.